.

Bless Úganda

Wed, 07 Jul 2010 22:45:49 GMT

Kleinur, skyr, Brynjuís, lýsi, Smjörvi, kranavatn... mikið er gott að vera komin heim. Tala íslensku og vinna í launaðri vinnu. Heit sturta á hverjum degi, þvottavél og áreiðanlegt rafmagn.

Ferðalagið gekk vonum framar, þar til kom að síðasta fluginu. Ég átti bókað flug um hádegi frá London, Gatwick en þegar ég mæti á völlinn kemur í ljós að fluginu mínu hafði verið breytt og gleymst að láta mig vita. Af 120 farþegum vorum við 7 sem ekki höfðum fengið neina tilkynningu um breytinguna, eða eins og maðurinn sagði: "We were not able to reach you." Sem ég skil ekki vegna þess að ég hafði fengið flugmiðann sendan í tölvupósti, ætti ekki að vera svo mikið mál fyrir þessa bjána að senda tilkynningu á sama netfang.
En ég semsé hékk á flugvellinum í hálfan sólarhring, en ég er svosem vön flugvallarhangsi svo að þetta var ekkert það versta sem gat komið fyrir mig.

Núna er þessi Afríkudvöl mín orðin óraunveruleg. Undarlegt að hugsa til þess að fyrir rétt rúmri viku síðan var ég heima hjá Hamis pabba í Úganda að borða kveðjuhádegismatinn með vinkonum mínum. Þessi dvöl var ekki beint eins og ég hafði ímyndað mér hana. Ég ætlaði að vinna og vinna eins og vitleysingur, félagslífið átti að vera aukaatriði og ég ætlaði svoleiðis að þjást á líkama og sál ef þess þyrfti til þess að hjálpa öllum í kringum mig að lifa örlítið betra lífi. Þetta varð nú ekki beint svoleiðis. Einhvern veginn varð vinnan algjört aukaatriði og allt saman varð miklu meira ævintýri heldur en ég hafði séð fyrir mér. Enda lifa flestir alveg þokkalega góðu lífi og þurfa ekkert á allri þessari aðstoð að halda. Ég lék mér við litla munaðarleysingja fyrsta mánuðinn, síðan kenndi ég fimm ára krökkum að lesa og aðstoðaði svo hjúkkur á lítilli læknastofu. Allt saman var þetta mjög gefandi og lærdómsríkt, sérstaklega að kenna krökkunum, enda var það aðalvinnan mín. En kennslan fannst mér engan veginn auðveld. Eftir fjóra mánuði var ég gjörsamelga útbrunnin sem kennari og ég dáist að fólki sem gerir þetta að ævistarfi sínu.

Ég fór út á eigin vegum, ekki með neinum samtökum. Í byrjun sá ég ekkert nema kosti við það. Meira frelsi, ódýrara o.fl. En þetta hafði sína galla líka. Ég var svo heppin að hafa Elísabetu með mér fyrstu dagana sem kynnti mig fyrir Frönsku og Finnsku. En þær hittust allar þegar þær komu á sama tíma á vegum AUS (www.aus.is) og kynntust í fyrstu AUS-búðunum. En ef ekki hefði verið fyrir þær hefði ég kannski ekki kynnst öðrum sjálfboðaliðum, því engin samtök voru til þess að leiða okkur saman. Ég fann það nefnilega svo sterkt síðustu tvær vikurnar mínar, eftir að Franska og Finnska fóru, hvað það var gott að hafa þær á svæðinu. Þó svo að ég hafi vissulega eignast nokkra alveg frábæra úgandska vini og vinkonur, þá tengist maður öðrum Vesturlandabúum á gríðalega ólíku plani. Hugsunarhátturinn, menningin og lífsviðhorf eru svipuð og þó svo að við komum allar frá mismunandi löndum, þá var þessi tilfinning til staðar að við ættum svipaðan bakgrunn.

Eftir að Bergur fór fann ég voða litla löngun hjá mér til að mæta í vinnu. Svona eins og gengur og gerist, hvort sem fólk er í sjálfboðavinnu eða ekki. Og þetta frelsi sem ég minntist á áðan fór að breytast í galla frekar en kost. Stundum kom það fyrir að ég vaknaði og nennti bara engan veginn í vinnuna í dag. Fannst ég ekki vera að gera neitt gagn og sá enga ástæðu til þess að mæta. Og stundum var það nákvæmlega það sem gerðist, ég svaf bara aðeins lengur og gerði svo eitthvað allt annað en að vinna. Það var enginn að skipta sér af því hvað ég gerði og ég saknaði þess að finna fyrir ábyrgð. Við vorum tvær sem skiptum kennslunni á milli okkar en ef ég mætti ekki þá var það ekkert mál því þá sá hún bara um alla kennsluna eins og hún var vön að gera áður en ég kom. Ég saknaði þess að hafa yfirmann og saknaði þess að vinna fyrir peningum.

Á tímabili var ég með samviskubit vegna hegðunar minnar og hugsana. En eins og venjulega reyndi ég að finna einhvern lærdóm í þessu. Ég lærði t.d. að peningar skipta mig miklu máli, ef ég nenni ekki í vinnuna þá hugsa ég um peningana sem ég á eftir að vinna mér inn og þá allt í einu nenni ég miklu frekar í vinnuna. Einnig skiptir mig miklu máli að líða eins og ég sé að áorka einhverju. Gera eitthvað gagn. Hvort sem það þýðir að ég hef kennt litlum krakka að lesa nýtt orð í dag eða selja Þjóðverja bol sem hann tekur með heim handa dóttursyni sínum og ösku úr Eyjafjallajökli sem hann setur upp á hillu í svefnherberginu sínu (ég er semsé að vinna í ferðamannaverslun hérna heima).

Ég viðurkenni það að ég fór ekki alsátt frá Úganda. Undir lokin var ég orðin ferlega þreytt á öllu og gat ekki beðið eftir að koma heim. Ég var pirruð og reið út í fólk sem skuldaði mér pening og hélt áfram að ljúga og svíkja. Það særði mig mikið, að læra það að fólk er í alvörunni fært um slíka hluti. Mér fannst leiðinlegt að fara bitur heim. En ég var orðin bitur. Bitur og þreytt af ýmsum misgóðum ástæðum. Og ég var smeyk um að þessir síðustu dagar ættu eftir að lita alla ferðina og að í framtíðinni myndi ég ekki líta til baka á Úganda sem land sem ég vildi aftur heimsækja. En um leið og ég kom heim, fór að segja sögur og hugsa til baka, tókst mér að horfa á heildarmyndina, tókst mér að muna eftir því Úganda sem heillaði mig upp úr skónum. Klárlega mun ég snúa aftur. Efast um að ég fari aftur í svona sjálfboðavinnu, en ég mun heimsækja og eftir einhver ár mun Dinah koma hingað til Íslands að heimsækja mig og Elísabetu.

Vil aftur minna á Hamis og hans heimili, ef einhver hefur áhuga á sjálfboðavinnu í Úganda. Endilega sendið mér línu á gulurkisi@gmail.com ef þið hafir einhverjar spurningar eða vangaveltur, já eða viljið komast beint í samband við Hamis.

Hér með segi ég þessu Úgandabloggi mínu lokið. Þakka kærlega fyrir allan lesturinn, veit að mun fleiri lesa heldur en þeir sem kommenta. Takk kærlega fyrir mig!
Þangað til næst,
Sara Benediktsdóttir

London

Thu, 01 Jul 2010 12:01:04 GMT

Megnið af fólkinu í vélinni fá Nairobi til London voru spikfeitar breskar fótboltabullur á leið heim frá S-Afríku. Þeir voru margir alveg fáránlega feitir, flestir með ljót tattú á kálfanum, já eða kálfunum.

Ég er semsé í London núna, ferðalagið hefur gengið alveg lygilega vel. Utan við að ég svaf bara í tvo tíma í 8klst flugi. Svo nú er ég ansi lúin og ferðasveitt eftir að hafa dröslast með allan farangurinn minn lest úr lest og svo að finna skólann hennar Sesselíu og þaðan í íbúðina hennar. Það var alveg ótrúlega gott að hitta hana áðan, við grétum og knúsuðumst í smástund áður en hún þurfti að fara í tíma. Nú sit ég hérna ein í íbúðinni hennar, er á leið í sturtu og svo beint undir sæng. Þarf að hafa orku fyrir tilvonandi margra klukkustunda kjaftatörn.

En það blunda í mér alls konar snúnar tilfinningar, allar á skjön við hverja aðra...ef hægt er að segja það. Ég er ofboðslega sæl að vera á leiðinni heim. Sátt við að komast úr brjáluðu umferðinni og létt yfir að losna undan endalausum spurnum um símanúmerið mitt eða e-mail. Ég hefði haldið að sjálfboðavinna ætti að gera mann að betri og umburðarlyndari manneskju, en ég veit það satt best að segja ekki. Oft var ég alveg agalega hrokafull og dónaleg. Ég var löngu hætt að nenna að svara þegar fólk úti á götu sagði halló og ég labbaði bara framhjá þeim ef einhver sagðist vilja tala við mig. Fyrst þótti mér þetta agalegt sport, að allir tækju eftir mér og vildu vera vinir mínir. En eftir smá tíma fór þetta að verða virkilega þreytandi. Og það fékk mig til að hugsa, að það er sama hvort ég búi í Úganda í tíu daga eða tíu ár, ég verð alltaf hvíta manneskjan. "Muzungu! How are you?!" Þó svo að ég myndi læra tungumálið fullkomlega og aðlagast þeirra háttum, þá myndi ég aldrei falla almennilega inn í hópinn. Það þótti mér heldur niðurdrepandi staðreynd.

En það hefur sannarlega sína kosti að vera muzungu. Allir eru til í að hjálpa ef ég er eitthvað villt, sjaldnast þarf að biðja um hjálp, þeir koma bara "muzungu, where you going?" Þess vegna var dálítið skrítið að standa alveg óáreitt úti á gangstétt með kortið mitt hérna í London.

Franska er komin til Íslands, að vinna sem aupair hjá fólki með hesta og svín. Meira veit ég ekki, en hún er alveg ekta ferðafíkill, frábær manneskja sem ég er ofboðslega þakklát fyrir að hafa kynnst.

Úgandablogginu er þó ekki alveg lokið, þó svo að ég sé ekki lengur í Úganda. Set inn a.m.k. eina færslu í viðbót eftir að ég kem heim, samantekt í stórum dráttum hugsanlega...?

2 dagar

Mon, 28 Jun 2010 14:16:30 GMT

Almattugur minn. Eg er ad verda buin ad pakka. Var ad enda vid ad prenta ut flugmidann minn. Allt ad verda klappad og klart. Vegabrefsarutinin min rann ut um daginn, svo eg er buin ad vera ologleg herna i viku. Frekar vil eg vera ologleg i sma tima heldur en ad kaupa nyja vegabrefsaritun fyrir $50...

Eg hef lengi aetlad mer ad skrifa meira um Hamis og thad sem hann er ad brasa. En hann er ad stofna sin eigin sjalfbodalidasamtok. Hann hefur komid ser i samband vid marga skola, laeknastofur og fleiri stadi thar sem sjalfbodalidar geta unnid. Einnig hefur hann sambond ut um allt og virdist thekkja folk hvar sem hann fer. Min reynsla af honum er alveg frabaer. Audvitad hefur hann sina galla eins og allir, hafa komid dagar thar sem eg hef ordid ferlega pirrud a honum. Enda er hann stor personuleiki, en eg get ekki annad en dyrkad manninn.
Ef einhver sem les thetta er ad hugsa um sjalfbodavinnu i Uganda, endilega sendu mer linu a gulurkisi@gmail.com og eg skal segja ther allt sem eg veit um Hamis og hans lif og starf. Eg er fjordi Islendingurinn og hann er alveg ofbodslega hrifinn af okkur, enda ekki astada til annars thvi vid Islendingar eru ju gullmolar.

Stefni a ad setja inn allavega eitt blogg i vidbot fra Uganda!
Sara

4 dagar

Sat, 26 Jun 2010 15:19:03 GMT

Er buin ad eyda nokkrum dogum i ad reyna ad setja inn blogg sem eg skrifadi i tolvunni minni og setti a usb lykilinn, en thessi blessudu netkaffi neita ad taka vid honum thessa dagana.

En nu er allt ad gerast. Legg af stad heim a midvikudaginn. Eydi einum degi og einni nott i London med Sesseliu og kem sidan til landsins a fostudaginn. Stefni ad thvi ad bruna beint nordur med Bergi. Eg er byrjud ad segja bless vid folk herna og buin ad kaupa alla minjagripi. Furdulega skipulogd. Eina sem er eftir er ad pakka og prenta ut flugmidana. Thad hvarfladi ad mer i einhverju kasti sidustu helgi ad byrja ad pakka, en eg nadi ad hemja mig. Thessa dagana er eg bara ad hangsa og slaepast. Fer i thessar blessudu vinnur minar thegar eg nenni, sem er satt best ad segja mjog sjaldan nuordid. Eftir fjogurra manada kennslu er eg utbrunnin, hvernig fer folk ad thessu i 20 ar eda meira! Og kosturinn og jafnframt gallinn vid ad koma svona a eigin vegum eins og eg, er ad thad er enginn ad fylgjast med manni. Hamis skiptir ser ekkert af thvi hvad eg geri a daginn og kennararnir og hjukkurnar komast vel af an min. Eg sakna thess ordid mikid ad hafa almennilega abyrgdartilfinningu i vinnunni. Hlakka lika til ad fa utborgad!

Eg a eftir ad sakna litlu ormanna i skolanum alveg rosalega, sum theirra eru alveg frabaer. Ein theirra a eftir ad verda fyrsti kvenforseti Uganda, besti forsetinn lika. En ad kenna theim, get ekki sagt ad eg eigi eftir ad sakna thess mikid.

Nu er timinn ad renna ut, enda thetta thess vegna her.

Farid vel med ykkur,
Sara

Sara mamma

Thu, 17 Jun 2010 15:45:32 GMT

Vaknaði kl 5 í gærmorgun. Þurfti að vera mætt á rútustöðina kl 7 og ætlaði sko alls ekki að missa af rútunni. Frekar vildi ég mæta hálftíma of snemma heldur en 10 mínútum of seint. Ég var á leið til Gulu að hitta ,,son" minn. Fyrir rúmlega fjórum árum byrjaði ég að styrkja strák á vegum ABC samtakanna (www.abc.is) og þegar ég byrjaði að spá í sjálfboðaliðavinnu fyrir alvöru þá ákvað ég að fara til Úganda til að geta hinn hann. Eins og gefur að skilja var ég þess vegna mjög spennt fyrir ferðalagi gærdagsins.

Fór með einni konu frá ABC samtökunum. Rútan var ekki lengi á leiðinni, rúmlega fjóra tíma og við drífum okkur beint í skólann hans. Sátum fyrst og spjölluðum aðeins við kennarana og skólastjórann á meðan við biðum eftir honum. Nokkrum mínútum seinna kemur ein kennslukonan með kubbslegan tólf ára gutta. Hann var alveg að deyja úr feimni, ekki við öðru að búast. Mamma hans kom líka með honum, ekki kannaðist ég nú við að sonur minn ætti mömmu, en það er hvort eð er aldrei hægt að treysta neinum upplýsingum hérna svo ég pældi ekkert meira í því. Á myndunum sem ég hef fengið af ,,syni" mínum sést að hann er með dáldið spes eyru, efri hlutinn alveg klemmdur við höfuðið. Ég kannaðist ekki við andlitið á þessum strák en eyrum voru eins þannig að ég ákvað að þetta hlyti bara að vera hann, kannski myndast hann bara furðulega. Ég hlóð hann alls konar gjöfum; bol, fótbolta og hálsmeni. Síðan var okkur boðið í betri sæti og eitthver skrapp og keypti gos til að drekka með hádegismatnum. Hann fékk auðvitað að borða með mér en mamman hafði skroppið heim að sækja gjöf handa mér.

Birtist hún ekki með gaggandi hænu með afturlappirnar bundnar saman og leggur hana á gólfið fyrir framan mig. Mín eigin hæna. Þau sögðu mér að fara með hana heim og fita hana vel til að hún yrði sem allra ljúffengust þegar ég slátraði henni áður en ég fer heim. Sé nú til hvort ég leggi í það, mér finnst orðið svo vænt um hana Laliyu mína.

Allavega, þar sem enska hans og mömmunnar var af skornum skammti ákvað ég að lesa upphátt bréf sem ég hafði skrifað handa honum svo að einhver annar gæti þýtt fyrir hann. Bréfið hefst: "My dearest Olweny!" Þarna hikaði ég og spurði hvernig maður ber nafnið hans almennilega fram. "Ivan." Uuuu "what?" "Ivan," segja þær aftur. Ég þóttist nokkuð viss um að Olweny Polycarp væri ekki borið fram sem Ivan. Vitlaus strákur. "Hohoho," hló ABC konan "your boy is Olweny Polycarp? You should have told me." Nú hafði ég auðvitað allan tímann talað um Olweny Polycarp en hún virtist hafa gleymt því og í staðinn fyrir að spyrja hvaða strák ég ætti þá komu þær bara með einhvern random krakka. Þetta var alveg súrt og ég miður mín af því ég var búin að gefa þessum Ivan allar gjafirnar. "Engin ástæða fyrir að fá móral, við tökum bara gjafirnar af honum. Hann er ekkert að pæla í þessu," sagði hún og hló vandræðalegum hlátri.

Þegar alvöru Olweny Polycarp birtist kannaðist ég við minn mann. Fór ekki á milli mála að þetta var strákurinn sem ég er búin að borga fyrir skólagjöldin í fjögur ár. Mamma Ivans var pollróleg og vildi að ég héldi hænunni, að ég hefði svo fallegt hjarta að ég ætti hana skilið. Aumingja hænan mín, hún heitir Laliya eftir skólanum. Henni var skellt í svartan plastpoka svo hún myndi nú ekki kúka á mig. En lyktin af henni eftir margra klukkutíma rútuferð á heimleiðinni var ekki beint sú glæsilegasta.

En jæja, Ivan klæddi sig úr nýja bolnum, tók af sér hálsmenið og fór. Olweny var ekki alveg jafn feiminn en hann talaði litla ensku svo ég spjallaði bara aðeins við hann í gegnum ABC konuna. Hann var voða þakklátur fyrir gjafirnar og eftir á fór ég með honum heim, hænan kom auðvitað með, steikjandi heit í pokanum. Hann bjó langt frá skólanum, hann berfættur, endalausir akrar og tré og strákofar. Loks komum við í strákofan hans en þar sefur hann á köldu gólfinu, engin dýna og ekkert teppi. Fyrst vorkenndi ég honum og óskaði þess að ég hefði allavega komið með teppi og litla sandala, en ég hef gert meira en nóg fyrir hann.

Ég ákvað að nenna ekki að gista í Gulu svo við Lalyia tókum bara rútu til baka kl 20. Þessi ferð var alveg frábær. Þetta var engan veginn dramatísk og tilfinningaþrungin stund og við bonduðum nú ekkert sérstaklega. Hann varð alveg dásamlega vandræðalegur þegar ég knúsaði hann bless. Honum þótti líka held ég óþægilegt að dröslast heim með einhverja muzungu kerlingu og fullt af krökkum að elta okkur og margir eitthvað að hrópa á hann. En ég átti nú heldur ekki von á að fá neitt sérstakt út úr þessu, langaði bara að sjá andlitið á honum og fá það staðfest að peningarnir mínir hafa virkilega gert eitthvað gagn. Og nú á hann líka nýjan fótbolta og rauðan Ópal.

Setti líka svaka flotta mynd af okkur þremur á feisbúkk prófíl myndina mína.

Styttist í heimför,
Sara

Slys

Fri, 11 Jun 2010 06:50:39 GMT

Hlaut ad koma ad thvi ad eg lenti i taxaslysi. Eins og eg hef adur nefnt tha er umferdin herna nett geggjud. Boda-boda er storhaettulegt fyrirbaeri, ad sitja i bil er mjog varasamt og thad er lifshaettulegt ad labba. Og reidhjolin, almattugur minn. Engin virding. Eg hef mjog sjaldan lent i thvi ad bill stoppi fyrir mer thegar eg labba yfir gotuna. Og i thau fau skipti sem thad hefur gerst tha er thad yfirleitt af thvi eg er thegar komin ut a gotuna og ef billinn myndi ekki stoppa vaeri enginn i serlega godum malum. En stundum gefa their bara i ef their sja folk a gotunni. Hamast a flautunni og gangandi vegfarendur breytast i hlaupandi vegfarendur.

Nu er eg buin ad lenda i thveimur boda-boda slysum. Minntist a thad fyrsta fyrir longu. Thegar hann valt a hlidina i grenjandi rigningu og drullu. Eg fekk sma sar a hned en slapp annars otrulega vel. Seinna slysid vard nuna um daginn med Bergi. Vid tokum boda fra Mandela Stadium thar sem vid hofdum fylgst med landsleik milli Uganda og Kenya (afmaelisgjofin min til Bergs) og ja vid unnum 1-0. Bodinn okkar keyrdi eins og fifl. Finnska lenti lika a einhverjum bjana sem hun var handviss um ad hafi verid fullur, sem er ekki oliklegt. Mikid umferdarongthveiti og bodinn okkar Bergs reyndi eitthvad ad trodast milli bilanna. Skyndilega hleypur i veg fyrir okkur madur og vid dundrum i bakid a honum. Madurinn dettur i jordina og vid Bergur stokkvum af bodanum sem keyrir i burtu. Eg reyndi ad leika hetju. Hann virtist halfmedvitundarlaus og eg reyndi ad fa hann til ad opna augun og segja mer hvad hann heti og eitthvad svoleidis. Fann svo ogedslega sterka afengislykt og einhver ur mennmergdinni sem safnast hafdi i kringum okkur sagdi mer ad hafa engar ahyggjur, hann vaeri thekkt fyllibytta. Svo var hann borinn i burtu af fjorum monnum, einn helt um hvern utlim, hofudid hekk.

En eftir thetta slys for eg ad hugsa. Eg tok undir hofudid a manninum. Hvad nu ef hann hefdi fengid gat a hausinn sem blaeddi ur? Eg naga naglabondin mikid og var vafalaust med opid sar a einhverjum putta. Skuggalegt ad hugsa til thess hversu audveldlega eg hefdi getad smitast tharna ef hann hefdi verid HIV smitadur, sem eg hef ekki hugmynd um hvort hann var eda ekki. En madur fer sannarlega aldrei of varlega.

Tha kem eg aftur ad taxaslysinu. Undanfarid hef eg haf leidindatilfinningu i umferdinni. Fordast ad labba yfir gotur ef eg tharf thess ekki og er med onotatilfinningu a boda-boda. En vid Franska vorum semse a leid i baeinn, munid ad eg a heima 13km sunnan vid Kampala svo eg tek taxa yfirleitt margoft i hverri viku, tharf fyrst ad fara yfir gotuna herna heima til ad na taxanum. Vid vorum ad renna inn i Kibuye (svona fyrir tha sem thekkja til a Entebbe road) thegar vid heyrum svakaleg bremsuhljod og skrudninga. Allir i taxanum virtust atta sig a thvi hvad var i gangi og tha skellur vorubill aftan i vinstra hornid. Eg rak upp nett op, hjartad for a fullt og lofarnir dofnudu. Thetta var ekki mikid hogg og enginn i taxanum virtist slasadur. En svo lit eg ut og se thar mann skridandi i blodpolli. Tha hafdi vorubillinn naudhemlad til ad fordast boda-boda en thad vildi ekki betur en svo ad hann keyrir med vinstra framdekkid beint a hann og svo thadan a okkur. Bodinn festist undir dekkinu en bodagaurinn nadi einhvern veginn ad skrida upp a gangstettina thar sem hundrad mann hopudust i kringum hann og allir virtust i miklu uppnami.

Vid Franska dokudum og fylgdumst med ollum hamagangnum a medan vid toludum um hvad vid hefdum sloppid otrulega vel. Eg var lika anaegd med ad hafa sloppid vid ad borga taxann, en akvad ad heilda theirri ovideigandi gledi ut af fyrir mig. Eftir einhverjar minutur kom loggubill sem keyrdi i burtu med manninn. Franska var viss um ad hann eigi eftir ad lenda i hjolastol en eg eg bjarsynni og vedja a slaemt fotbrot. Eftir ar verdur hann kominn a nyjan boda-boda.

Bergur er farinn heim og Finnska og Franska fara a thridjudaginn. Tha er ansi stutt i ad eg komi heim. Eg hlakka mikid til ad keyra bilinn minn, fa launasedla og knusa litlu hundana mina. En thad er ekki fyrr en eftir marga daga, nu aetla eg ad njota thess a vera sveitt allan daginn alla daga, vera bitin af moskitoflugum, fa endalaus muzungu komment fra okunnugum og hlusta a folk tala um hvad eg se ordin feit og fin.

Kvedjur,
Sara

P.s. Erud thid eitthvad ad slappast i kommentunum...?

TIA

Sat, 29 May 2010 05:36:00 GMT

Börnin stóðu við vegkantinn þegar við keyrðum framhjá. Fyrst vinkuðu þau til okkar, snéru síðan lófanum upp. Ég stóð mig að því að svekkja mig á því að hafa ekki náð mynd af þeim svona betlandi. Pæli meira í myndinni minni en ástæðunni fyrir því hvers vegna þau vildu fá frá okkur mat eða pening.

Bergur sagði að sér liði eins og við værum í dýragarði. Keyrandi með Hamis einkabílsstjóra í gegnum gullfallegt safaríið. Skoðandi manneskjur sem eru álíka fjarlægar okkur í útliti, háttum og menningu og górillur eru ólíkar hestum. Fyrir þeim erum við líka óttalegar geimverur. Þau hópuðust í kringum okkur og störðu. Enginn hrópaði að okkur eða reyndi að snerta. En allir voru æstir í að láta taka mynd af sér.

Karamojang fólkið er talið eiga rætur sínar að rekja til Austur-Eþíópíu eða Sólamalíu. Samkvæmt minni bestu vitund eru þetta 6 ættbálkar sem telja 2% af úgöndsku þjóðinni. Allr líf þeirra snýst um geiturnar og nautgripina. Ef kona fæðir dóttur er því fagnað því þegar hún verður gefin til giftingar fær fjölskyldan tugi nýrra nautgripa. Þegar kona fæðir son er því fagnað því þegar hann stækkar getur hann farið og stolið fleiri nautgripum af hinum ættbálkunum.

Allir stela af öllum. Og þar sem margar fjölskyldur eiga byssur (á svörtum markaði kostar byssukúlan 200 Ush=14kr), er stuldinum gjarnan hefnt með kúlu í höfuðið, frekar en að stela á móti.

Þess vegna var útgöngubannið það fyrsta sem okkur var sagt frá þegar við komum norður til Kotido, sem er eitt af fimm héröðum Karamoja svæðisins. Ekki fara út fyrir 8:30 og ekki vera úti eftir 16:30. Reynslan sýnir að á þessum tíma má helst eiga von á hefndarþyrstum hirðingjum með byssurnar sínar. Sjaldan skipta þeir sér þó af óviðkomandi. En ef þá grunar að þú sért á leið í þorpið að láta vita af komu þeirra, þá geturðu búið þig undir það versta.

Margt sem við sáum og heyrðum var mjög súrealískt. Karamojang fólkið fékk mig til að líða eins og ég hefði stigið í tímavél og væri komin 3000 ár aftur í tímann. Svo frumstæð voru þau. En þegar ég spurðu manninn sem hafði boðist til að sýna okkur svæðið hvaðan þau fengju föt svara hann: “Oh, they get them from the market.” Því einungis nokkur hundruð metrum frá þorpinu var Kotido town þar sem þau kaupa m.a.s. eldspýtur til að kveikja eld. Í þessu litla þorpi sem við heimsóttum býr fólk sem hefur enga klósettaðstöðu, gengur helst um nakið (karlmenn), hefur ekkert rafmagn, sér lítinn tilgang með skólagöngu, sefur í strákofum með hnausþykka veggi því þeir verja þau frekar gegn byssukúlum og rista í enni í fegurðarskyni (sjá væntanlegar myndir á feisbúkk). En rétt hjá þeim býr síðan fólk með rennandi vatn, háskólamenntun og sjónvarp.

Eftir þessa merkilegu heimsókn okkar systkina og Hamis hostpabba á Karamoja svæðið fórum við í dýrasafarí í Mercison falls. Sáum þar gíraffa, fíla, hlébarða, antilópur og fleiri dýr. Sú ferð komst þó varla í hálfkvisti við þá upplifun sem við fengum í Karamoja.

Lofa að setja inn myndir á næstunni. Í dag er stefnan sett á sólbað.

Farið vel með ykkur.
Sara Ben.
Bergur Ben, aka Ben, biður að heilsa.

PS. Er buin ad reyna eins og eg get ad losna vid thessa %*$&^ broskarla. Gefst upp, their koma bara ef their koma.

The Bens

Fri, 14 May 2010 12:45:47 GMT

Bergur er maettur! Sendinefndin sotti hann um eittleytid i gaer. Uppahaldsmennirnir minir their Hamis og Philip komu med mer ad saekja hann. Dinah aetladi med en komst thvi midur ekki. En hun koma bara heim ad skoda gripinn i stadinn. Fullt af folki beid heima eftir ad fa ad berja thennan merka brodur Soru augum, faesta tharna hafdi eg nokkurn timann sed adur. Eg fekk lika tha snilldarhugmynd ad lata folk kalla Berg einfaldlega Ben! Skil ekkert i mer ad hafa ekki fattad upp a thessu fyrr.

I morgunmat bordadi eg kleinur i bodi ommu og volgt slatur. Eg er agalega sael. En nu erum vid bara eitthvad ad hangsa og dullast i baenum. Forum liklega ut ad borda med Finnsku, Fronsku og einhverju lidi i kvold, kikjum svo ut a lifid ef vid nennum. A morgun stefnum vid sidan a Jinja, sem er taepum 100km austan vid Kampala. Thar er haegt ad sja upptok Nilar, fara i teygjustokk, rafting og alls konar fleira. Thar er lika islensk kona, Diana, med veitingahus. Forum ad sjalfsogdu thangad.

I nyjustu Vikunni er vidtal vid mig, hvet alla til ad kikja a thad. Mjog skemmtilegt vidtal og flottar myndir.

Segi thetta gott, kommentid endilega.
Sara Ben, Ben bidur ad heilsa

4 dagar...

Sun, 09 May 2010 17:42:24 GMT

Nú styttist óðum Berg. “Muganda wange omulenzi.” “This is my brother.” Síðast skrifaði ég um að Hamis hefði gefið honum nafnið Nsubuga. Saga: Fyrir einhveru síðan flutti í herbergið á móti mér þýskt par, Þýska og Þýski. En Þýski heitir einhverju nafni sem ég annað hvort man ekki eða hef aldrei vitað hvað er. Heyri ég ekki einn daginn þegar Hamis segir eitthvað við Þýska og byrjar að ávarpa hann með ,,Nsubuga!” Mikið sem ég var hneyksluð. Þá hafði gamli bara steingleymt því að þetta var nafnið hans Bergs. Enda glatað nafn. Sari væri betur við hæfi. Eða Beggi. Get látið hann heita eftir einhverjum af guttunum í skólanum. Best að telja þá upp að gamni. Sempijja Kirabo, Ssegonja Shadic, Muhumuza Emmanuel, Kabanda Sharif, Joshua Bayiangana, Sekiyanda Ibrahim og Kajjimu Najjibu. Bergur, þitt er valið!

Krakkarnir eru í fríi núna. Skólaárið byrjar í janúar og er þrjár annir. Nú er fyrsta önnin búin og sú seinni byrjar 24. maí. Hamis reddaði mér nýrri vinnu, aðstoðarhjúkka á lítilli læknastofu í Kitende, næsta þorpi við Kajjansi. Er korter að labba í vinnuna. Aðstoðarhjúkka já, þetta er aðeins öðruvísi en ég hefði viljað. Sá fyrir mér hvernig ég myndi fá að búa um sár, stinga hitamæli upp í sjúklinginn, fylla út eyðublöð, vera svona almenn hjálparhella. En það er eitthvað minna að gera þarna en ég hafði búið mig undir. Stundum koma þrír sjúklingar á dag, grínlaust. Þar af koma tveir bara til að kaupa sér verkjatöflur. Svo þessar blessuðu hjúkkur þurfa ekki mikið á mér að halda. ,,Hvurslags sjálboðavinna er þetta eiginlega?” stóð ég mig oft að því að hugsa. Fyrst ætlaði ég mér ekki að fara aftur að kenna, halda frekar áfram þarna eftir að skólinn byrjar aftur. En núna sé ég það að ég geri mun meira gagn í skólanum, auk þess sem ég er byrjuð að sakna litlu gríslinganna minna. Hitti sum þeirra á leið í og úr vinnu. “Teacher Saaaara!” En ég ætla samt ekki að hætta á læknastofunni, þetta er snilldin við að sjálfboðavinnu, frelsið sem ég fæ. Kenni þrjá daga, hangi á læknastofunni tvo daga vikunnar. Sé til.

Á þriðjudögum koma smábörn í bólusetningar. Þá fæ ég að vigta þau og gefa þeim dropa í munninn. Svo er ég líka dugleg að taka að mér pappírsvinnu. Minnir mig oft á gamlar og góðar stundir á Lagernum mínum, nema hvað að hér er ekkert Oricle að gera mér lífið leitt, bara stílabók og blár kúlupenni. Hjúkkurnar eru líka alveg frábærar. Sérstaklega uppáhaldshjúkkan mín hún Ann. Hún tekur mig stundum í einkakennslu. Nú er ég t.d. orðinn sérfræðingur í verkjatöflum og magasári. Hún er líka með mig í ströngu lúgandanámi, kominn tími til að taka þessa blessuðu lúgönsku (eða þessu blessaða lúganda...) föstum tökum.

Segi þetta gott í bili.

Stelpur, muli mulungi!

Strákar, muli mubalagawu!

Gwe! Oseka ki?

LOKSINS

Sat, 01 May 2010 09:36:01 GMT

Hvar er Sara? Almáttugur tíminn líður svo feykilega hratt. Eftir nákvæmlega tvær vikur kemur Bergur bróðir. Eða Nsubuga eins og Hamis pabbi er búinn að nefna hann. Hér getur ekki nokkur maður borið fram thetta dásamlega nafn, Bergur. Ekki einu sinni Finnska. Nei ég er að ljúga. Philip, úgandskur vinur minn, er sá eini sem getur borið thað nokkuð vel fram. Nsubuga skal thað vera.

Af mér er margt og mikið að frétta. Thetta tiltekna blogg verður tileinkað ferðalagi síðustu viku.

Eg, Franska og Dinah (stelpan sem er að vinna í skólanum) fórum og heimsóttum þorpið hennar Dinuh, Kisoro í suðvestur horni Uganda, alveg við landamæri Kongó og ekki langt frá Rúanda. Thar var skítakuldi og rigning. Otrúlega fallegt landslag, skógi vaxin fjöll svo langt sem augað eygði. En thaðan sem hún upphaflega er og thar sem amman byr núna er frekar hátt uppi í hæðunum. Svo fyrst tókum við boda-boda frá Kisoro-town og thaðan löbbuðum við upp í grenjandi rigningu. Bodinn minn keyrði eins og hálfviti. Svaka hratt og svo svaka hægt til skiptist. Eg hafði á tilfinningunni að eitthvað ætti eftir að gerast en hundsaði thað og sagði ekki neitt.... og PLOPPS, við pompum á vinstri hliðina. Sem betur fór vorum við ekki á malbikuðum vegi heldur blautum drulluvegi sem var mjúkur og fínn og ég fékk bara smásár á hnéð og bodinn braut spegilinn. Hefði getað farið mun verr, kom reyndar gat á buxurnar mínar sem gerði mig voða leiða. En bodinn keyrði til baka og enginn annar boda í augsyn svo að við troðumst allar thrjár á einn.

Thað var mjög áhugavert að fá loks að sjá thorpið hennar Dinuh og ömmu hennar og allt sem hún talar svo rosalega mikið um. Tharna er rosa mikil fátækt og alveg stórfurðulegt að sjá hvernig margir búa og sérstaklega hvar their búa. Lengst uppi í fjalli og fáránlega langt í næsta vatnsbrunn. En thetta er bara eins og með svo margt annað hérna, eitthvað sem ég mun aldrei skilja til fulls. Hvernig fólk lifir, hvaðan thað fær peninga o.s.frv.

Eftir Kisori tókum við taxa til Kabale. Sem var reyndar ekki taxi heldur bara venjulegur bíll, en hann rukkaði thað sama og taxinn. Auðvitað var fjórum troðið í aftursætið, gott ef thað voru ekki líka tveir í farthegarsætinu frammí. Karlinn sem tróð sér við hliðina á okkur var agalega hress, ekki við. Sérstaklega ekki við Franska, báðar komnar með ógeð á thessari endalausu vinsemd og vandræðalega small-talki við ókunnuga. “Hohoho,” hló karlinn og sagði svo eitthvað meira sem við nenntum ekki að hlusta á. “We are going to be traveling together for almost two hours now, so we must get to know each other well.” Við ranghvolfdum bara í okkur augunum og thóttumst ekkert heyra. Meira var ekki talað í thessari ferð. Hins vegar hlustuðum við aftur og aftur á sama geisladiskinn sem innihélt aðallega Celiene Dion (?) og Backstreet boys, thau eru svaka heit um thessar mundir í Uganda.

I Kabale gistum við á krúttlegasta, thægilegasta og ódyrasta gistiheimili sem ég hef kynnst á ferðalagi mínu um veröldina, 342 kr nóttin, ekki slæmt thað. Sturtan heit og góð, maturinn sjúklega góður, pönnukökur í morgunmat og svo svaf ég í koju! Svaf reyndar ekkert alltof vel, en thað er alltaf sport að sofa í efri koju.

Eftir afslöppun í Kabale og stutta heimsókn til Lake Bunyonyi (löbbuðum til baka til Kabale og rúmlega annar hver maður hrópaði “muzungu give me money!”) fór Dinah aftur til Kampala og við Franska leituðum okkur að rútu yfir til Kigale, Rúanda. Fundum bíl eins og áður, sem rukkaði thað sama og rútan og vonuðum heitt og innilega að við fengjum pláss fyrir rassana okkar (sem virðast báðir blása ótharflega mikið út, sem flestir eru mjög ófeimnir við að benda okkur á, mæli ekki með úgöndskum mat fyrir thá sem vilja passa upp á línurnar). Nóg pláss já. 10 manns í eina litla Corollu, er thað ekki heimsmet? Reyndar tvö börn sem sátu í fanginu á mömmunum, en m.a.s. bílstjórinn tróð einum aukafarthega í sætið sitt og thetta var beinskiptur bíll.

En í bílnum var einn Rúandabúi, voða almennilegur, gamall maður sem bauðst til að hjálpa okkur að finna hótel.

A landamærunum eignuðumst við nokkra nyja vini thegar í ljós kom að við hefðum thurft að gera einhverjar ráðstafanir áður varðandi vegabréfsáritun, við ætluðum bara að kaupa á staðnum. Eftir mikið thras og tuð var okkur loks hleypt inn í landið og thegar við komum til baka til Uganda voru their agalega hressir og mundu vel eftir okkur. En 60 dollurum, einni rútu og einum klukkutíma síðar vorum við í Kigali. Karlinn sem við hittum á leiðinni dró okkur með sér um allt og talaði og talaði og talaði. Talaði svo aðeins meira. Hann bauð okkur í heimsókn og gaf okkur að borða og talaði og talaði. Við vorum voða thakklátar og sögðumst vilja bjóða honum og konunni hans út að borða daginn eftir. Thá varð hann glaður og talaði enn meira. Við vorum orðnar threyttar og vildum fara að komast á hótel. Thá sótti hann risastórt myndaalbúm og fletti með okkur í gegnum thað og talaði og talaði um hverja einustu mynd. Stundum fletti hann til baka ef hann hafði gleymt að tala um einhverja mynd. Talaði svo aftur um myndirnar sem hann var búin að tala um áður. En við komumst á endanum á fínt gistiheimili thar sem nunna með giftingarhring tók á móti okkur. Við hittum vin okkar ekki aftur eftir thetta. Thað er munur á að vera almennilegur og ofuralmennilegur, eða hvað ég á að kalla thetta. Hann gjörsamlega drekkti okkur í blaðri. Einn dagur er nóg, við lögðum ekki í heilt kvöld í viðbót með honum.

Fallegt land, umferðin skipulögð og borgin snyrtileg. Fólkið mjög vinalegt og ekki thessi endalausi æsingur og hróp og köll sem eru dáldið einkennandi fyrir Kampala. Sem betur fór var ég með Frönsku, thví fólk talaði miklu frekar frönsku heldur en ensku.

Við fórum á The Memorial, minningarsafn tileinkað thjóðarmorðunum '94. Eg ætla ekki að fara út í söguna, getið auðveldlega flett upp “Rwanda genocide” á Wikipedia. A fjórum mánuðum, apríl-júlí, var ein milljón manna myrt, 2 milljónir voru gerðar heimilislausar og thetta var 7 milljón manna land. Sögurnar voru alveg hryllilegar. Við eyddum tæplega fimm klukkutímum á safninu, án thess að taka sérstaklega eftir thví. Thetta voru skipulögð og fyrirfram ákveðin morð á Tutsi ættbálknum sem 15% thjóðarinnar tilheyrði. Allt byrjaði thetta á 4. áratugnum thegar einhverjir belgískir plebbar byrjuðu að flokka fólkið sem áður hafði lifað í friði og spekt og á næstu áratugun var fólki af Hutu ættbálknum kennt að hata Tutsti fólkið, thetta var allt svo fáránlega skipulagt og augljóst og eiginlega algjörlega út í hött að heimurinn hafi ekki áttað sig á thví hvað var í gangi og gripið fyrr í taumana. Safnið var rosalega áhrifamikið og á tímabili gat ég ekki hamið mig og grét öll thessi milljón mannslíf sem voru lögð í rúst á stuttu tímabili.

Við heimsóttum líka kirkju sem heitir Nyamata church. Thar dóu 10.000 manns 11. apríl '94, 5 lifðu af með thví að fela sig undir líkunum. Stelpan sem syndi okkur kirkjuna hafði einnig lifað thannig af í annarri kirkju ekki langt frá. Föt hinna látnu liggja á kirkjubekkjunum og altarisdúkurinn sem áður var hvítur er nú rauðbrúnn af 16 ára gömlum blóðslettum. Litlar holur upp um alla veggi eftir byssukúlur. Við fengum líka að skoða grafirnar, en 5-10 manns var komið fyrir í hverri kistu. Bein og hauskúpur lágu tharna líka. Eg mátti taka myndir og setti nokkrar theirra inn á feisbúkk í gær. Ef thú vilt skoða thær en við erum ekki feisbúkk vinir thá ætti að vera hægt að finna mig undir www.facebook.com/gulurkisi En ég vil biðja ykkur um að skoða myndirnar af virðingu, eins ef thið ætlið að kommenta, að gera thað heilshugar.

Afram með ferðasöguna. eg thurfti að kaupa mér nyja $50 vegabréfsáritun til að komast aftur til Uganda (“Oooohh from Iceland, you were here the other day. How?s the vulcano?”). Við heimsóttum Bresku í Masaka syslu, en hún byr alveg lengst inni í thorpinu. Varla símasamband, 20 mínútna bodaferð í næsta súkkulaðistykki, enn lengra í næsta muzungu, hún tharf að gera sér svaka ferðalag til að komast á netið og svo thessi fjandans pissuhola. Flestir gera reyndar stykkin sín í holu hérna, sem gerir mig alveg ólysanlega thakkláta fyrir dásamlega kamarklósettið mitt, thar sem ég get sest niður og lokað hurðinni. Eg hef aldrei verið í vandræðum með sitja á hækjum mér úti í náttúrunni, en tharf tharf líka ekki að miða. Holurnar eru fáránlega litlar, tharfnast mikillar nákvæmni. Og stelpur geta ekki styrt bununni með höndunum eins og strákar, við thurfum að hafa meira fyrir thessu. Thetta er reyndar fljótt að koma, en mér er samt ekki vel við thessar leiðindaholur, sérstaklega ekki eftir að ég missti vasaljós Bresku ofan í hana, eitthvað spes vasaljós sem hún kom með frá Englandi. Hún var ekki sátt við mig og ég fékk alveg bullandi móral.

Ferðin okkar endaði svo í Mpanga forest thar sem við bjuggumst við að sjá fullt af öpum, fuglum og fiðrildum en sáum í staðinn maura og köngulær auk thess að vera bitnar til dauða af moskítóflugum.

Vona að thetta blogg bæti fyrir alltof margra daga bloggleysi. Farið vel með ykkur.

Knús,

Sara

LRA

Sun, 11 Apr 2010 16:30:39 GMT

Nú skal segja, nú skal segja. Fyrir löngu sá ég strák í fótboltabol með Gudjonsen á bakinu. Seinna sama dag sá ég strák í bol sem á stóð Reykjavík-Iceland. Ég varð alveg megaspennt og sagði þeim báðum hvað þetta væri nú skemmtilegt, að Gudjonsen væri frá sama landi og ég og að Iceland er landið sem ég kem frá. Hvorugur hafði hugmynd um hvað ég var að tala, held að seinni gaurinn hafi heldur ekki skilið neina ensku. Nokkrum dögum síðar fór ég út á lífið og sá stelpu með íslenska fánann sem eyrnalokka. Aftur varð ég yfir mig spennt, hún sagðist hafa fengið þá frá vinkonu sinni sem keypti þá í Japan og var alveg viss um að þetta væri breski fáninn. Og svo um daginn sá ég litla búð sem hét ICELAND-supermarket. Verst að ég var í rútu og ekki alveg klár á því hvar þetta var, en ég hef sett mér það að markmiði að versla í þessari búð a.m.k. einu sinni áður en ég fer heim.

Páskahelgin var stórskemmtileg. Við finnska og franska hoppuðum upp í rútu og brunuðum eina 450km norður til Gulu. Gulu er helst þekktast fyrir að hafa orðið illa úti í stríðinu við Lord's resistance army (LRA), veit ekki hvert íslenska nafnið á þeim er. Hvet áhugasama á að lesa sér til um LRA og foringjann Joseph Kony, allt á google og Wikipedia. Joseph Kony er kúkalabbi sem á ekkert betra skilið en allt það ógeðslegasta sem nokkur maður getur hugsað sér. Klippa af honum eyrum með skærum, rífa af honum neglurnar, borga í tunguna á honum, pota augun úr með títuprjónum o.s.frv. Þetta svokallaða stríð við LRA er sagt eitt furðulegasta og tilganglausasta (eins og öll stríð eru) sem vitað er um. Þetta hefur ekkert með stjórnmál eða trúarbrögð eða auðlindir að gera. Eina skýringin sem Kony virðist geta gefið er sú að hann fylgir skipunum frá hinu æðra. Hann er sagður andsetinn og geta séð fyrir um hvað á eftir að gerast í framtíðinni. The rebels eins og þeir eru kallaðir, ræna fólki frá heimilum sínum og láta það gera hræðilega hluti. Eitt það helsta sem talað er um þegar fólk talar um LRA er að þeir snúi sér aðallega að börnum. Ræna litlum strákum og breyta þeim í hermenn og nota litlar stelpur sem kynlífsþræla. Þetta er þó ekki alls kostar rétt. Meiri hluti þeirra sem hafa verið abducted (aftur skortir mig orð í íslenska orðaforðann minn) eru karlmenn á aldrinum 18-35 ára og flestum þeirra er sleppt aftur heim eftir innan við eitt ár.

Ég er að lesa bók um þetta núna og margar reynslusögurnar eru of óhugnanlegar til þess að hægt sé að trúa þeim. Get nefnt dæmi. The rebels brutust inn til konu og dóttur hennar, man ekki hvað dóttirin var gömul, og gáfu þeim þrjá valkosti. Dóttirinn drepur mömmuna, mamman drepur dótturina eða þeir drepa þær báðar. Mamman grátbað dótturina um að drepa sig. Hermennirnir létu dótturina fá það sem heitir panga og er best lýst sem sveðju og hún hjó í höfuðið á mömmu sinni.

Eitt af aðalsmerkjum LRA er að skera fingur og varir af fólki. Vitna í bókina sem ég er að lesa: “Why were the rebels cutting of people´s legs, lips and other body parts? [...] it was some spirits that ordered Kony to do that; for instance, cutting the legs of those caught riding bicycles and cutting the lips of those who tried to make alarms.” Kony réttlætti þetta með því að vitna í biblíuna! “If you picked up an arrow against us and we ended up cutting off the hand you used, who is to blame? You report us with your mouth, and we cut off you lips. Who is to blame? It is you! The bible says that if your hand, eye or mouth is at fault, it should be cut off.”

Við áttum von á því að í Gulu yrðum við mikið varar við eymd og sorg, fólk yrði kannski ekki eins opið og annars staðar. Okkur skjátlaðist hrapalega. Ég gjörsamlega kolféll fyrir Gulu, íhugaði m.a.s. að flytja þangað. Þetta var svo friðsæll og vinalegur staður, mjög erfitt að ímynda sér hversu margt fólk sem þarna býr og sjálfsagt margir sem við hittum hafa þurft að ganga í gegnum og upplifa ömurlega hluti. Við heimsóttum einar flóttamannabúðir, eða IDP camp. Internally displaces persons. Búðirnar hétu Unyama og voru ekkert girtar af eða neitt slíkt. The chairman var voðalega almennilegur og labbaði um allt með okkur og sagði okkur söguna í meginatriðum. Síðast urðu þau fyrir árás 2002 og flestir sem bjuggu í búðunum hafa nú snúið aftur heim í þorpið sitt. En flest sem enn búa þarna eru föst, eiga ekki lengur fjölskyldu eða pening og hafa engan kost á því að snúa aftur heim. Einnig er stærsti hluti barnanna munaðarlaus. Mörg þeirra eltu okkur um allt, getið séð myndir á feisbúkk. Þó að ástandið sé friðsælt núna og búið að vera það í þónokkurn tíma, þá lifa þau enn í ótta því rebellarnir geta skotið upp kollinum hvenær sem er. Það verður þó ekki á næstunni því nú er Kony sagður halda sig lengst inni í Kongó og hann og hans menn fara allt fótgangandi svo að það myndi taka þá talsverðan tíma að komast aftur til Gulu. Við spurðum the chairman hvað fólk myndi gera ef þeir koma aftur. Hvað hann myndi gera? Ekkert. Það er ekkert sem fólk getur gert nema krossleggja fingur og vona að þeim verði hlíft. Ég er búin að lesa og heyra svo margar ógeðslegar sögur. Hérna labba mömmurnar um allt með smábörnin á bakinu, binda utan um sig stóran klút og búa til eitthvað eins og sekk sem barnið situr svo í. Rebellarnir gátu bókstaflega slátrað mömmunum og mölbrotið hauskúpurnar á litlu smábörnunum. Margir voru látnir drekka blóðið úr þeim sem þeir þurftu að drepa. Og ef þeir neituðu að drepa kom einhver af rebellunum og hjó höfuðið af þeim sem átti að drepa og lét hinn halda á höfðinu langar vegalengdir, eftir að hafa látið hann smakka á blóðinu.

Ætti kannski að banna þetta blogg innan 16 ára? Mín reynsla af Gulu var alveg frábær. Í maí stefni ég að því að fara aftur og hitta 11 ára gamlan son minn sem ég hef verið að styrkja í 4 ár, gat ekki hitt hann í þetta skiptið en í maí fæ ég loks að hitta einkason minn.

Kem sjálfri mér alltaf á óvart hvað ég skrifa alltaf mikið og sjaldnast um það sem ég upphaflega hafði ætlað að segja frá.

Vona að þið séuð sæl í sálinni, látið mig vita ef þið viljið vita eitthvað sérstakt. Bloggið er fyrir ykkur.

Ást og friður,

Sara

Ananas

Fri, 26 Mar 2010 13:06:06 GMT

Rigning i morgun. Skyad fyrripartinn. Nu er byrjad ad letta til. Liklega glampandi solskin eftir halftima. En tha verdum eg of finnska bunar ad fara a markadinn ad kaupa okkur avexti og liggjum i ruminu minu ad horfa a einhverja vel valda biomynd. Svo aetla eg ad thrifa herbergid mitt. Tek yfirleitt til um helgar, geng alveg jafn vel um herbergid mitt herna eins og heima a Islandi, humm humm.

Man thegar eg var nybyrjud i skolanum, tha skrifadi eg um ad krakkarnir vaeru alveg frabaerir og engin theirra neitt aberandi pirrandi eda otholandi. Her med tek eg thad allt til baka. Thetta eru andsettnir apakettir, allir saman. Almattugur hvad eg hef enga stjorn a theim. Ef hinn kennarinn er ekki a stadnum tha eru thau upp um alla veggi, uppi a bordum, lemjandi hvert annad eda reyna ad fadma mig. Thvi juju, thau elska mig alveg ut af lifinu og mer finnst alveg brjaladislega vaent um thau. En thau bera enga virdingu fyrir mer sem kennara. Og eg er alveg ringlud thegar kemur ad thvi ad haga ser sem authority figure. Eg er svaka god i ad knusa thau, leika vid thau og leyfa theim ad fikta i harinu a mer. Og thegar eg sit med einum eda tveimur apakottum ad hjalpa theim med laerdominn eda ad lesa, tha hef eg endalausa tholinmaedi. Og eg er alveg dundurkennari. En thetta med ad lata thau thegja og sitja a rassinum, almattugur! Um daginn datt mer thad snjallraedi i hug ad notfaera mer thvad hvad thau dyrka mig mikid. Sagdi theim ad eg yrdi rosa leid og faeri skaelandi heim ef thau hlustudu ekki a mig. Thad virkadi i svona fimm minutur. Leidinlegt lika ad thau skilja mig ekkert ef eg reyni eitthvad ad tala vid thau, thau hafa svo takmarkadan ordaforda.

En nuna eru thau nybyrjud ad laera ad leggja saman. 3+4=7 o.s.frv. Og jiminn hvad eg verd glod ad sja hvad flest theirra eru fljot ad na thessu. Og thetta er klarlega thad sem mer finnst skemmtilegast ad kenna. Ja og annad, a fostudogum er fag a stundatoflunni sem heitir "computer." I skolanum er ein omurlega haeg og leidinleg tolva, svo ad thad er ekki margt haegt ad gera i thessum timum. Mer fannst svo oskaplega dapurt ad vita til thess ad ekkert theirra thekkti Simpson fjolskylduna, tho svo ad thad se plaggat af theim uppi a vegg i skolanum. Svo eg skrapp i baeinn og keypti handa theim nokkra simpson thaetti i lelegum gaedum a 120kr. Fattadi svo ad thau eru ju bara fimm ara. Og svo i lok "tolvutimans" baetast hinir brjalaedingarnir vid sem eru thriggja og fjogurra ara. Held eg verdi ad jata thad ad Simpsons er ekki beint heppilegt fyrir thennan aldurshop. Naest kaupi eg eitthvad smabarnalegra.

Nu er timinn ad verda buinn.
Hamis pabbi sagdi mer ad um daginn hafi hann sed i frettunum umfjollun fra BBC um ad Island vaeri alveg ad kuka a sig i thessari blessudu kreppu. Svo eru ymsir bunir ad fretta af gosinu. Island i Uganda, gaman ad thvi.

Knus,
Sara

I sol og sumaryl

Fri, 19 Mar 2010 11:35:26 GMT

Það verður að viðurkennast að fátt er krúttlegra en allsber svertingjabörn. Þessu fylgir engin saga.

Dagarnir líða. Um daginn var ég dottandi á leið heim í taxa þegar ég hrekk upp við að taxinn hafði keyrt utan í strák á hjóli. Gaurinn rétt nær að stökkva af hjólinu áður það dúndrast í götuna. Taxinn var ekkert að stoppa eða einu sinni hægja á og sveigja framhjá, brunaði bara beint áfram svo að hjólið lenti nú örugglega líka undir afturdekkinu. Það er ekki til neitt sem heitir tillitssemi í umferðinni. Og að stoppa fyrir gangandi vegfarendum er nú bara eitthvað grín. Það eru örfáar gangbrautir í Kampala, en þær gera sama sem ekkert gagn. Svo er líka eitthvað af umferðarljósum, mjög fá, og það er nokkurn veginn farið eftir þeim. Nema þá helst boda-boda, þeir eru ekkert að stressa sig á því hvort það er grænt eða rautt. Eða hægri eða vinsti umferð ef út í það er farið. Það er keyrt á vinstri vegarhelming hérna, en ef það hentar bodunum betur að vera hægra meginn, þá gera þeir það bara.

Nenni nú samt ekki að skrifa aftur um umferðina, minnir að ég hafi skrifað helling einhvern tímann fyrir löngu. Um daginn talaði ég við Benna litla sætasta þriggja ára bróðurson minn í símann. Það sem honum fannst mestu máli skipta var að ég svæfi í rúmi í Úganda. Ég man ekki betur en að hann hafi líkað talað um það hvort ég myndi hafa rúm í Úganda áður en ég fór út. Algjört rassgat.

Eins og ég sagði, þá líða dagarnir. Ég er ekki enn farin að ferðast neitt af viti. Fór að vísu með Hamis pabba um síðustu helgi í heimsókn í þorpið sem hann ólst upp í. Það er í héraði sem heitir Luwero, man ekki hvað þorpið sjálft heitir, og er rétt norðan við Kampala. Hamis er alveg ótrúlega merkilegur maður. Nú man ég ekkert hvort ég var búin að skrifa eitthvað um hann eða ekki. En hann allavega á eitthvað í kringum 45 systkini, hann er ekki alveg viss. Pabbi hans kom ansi víða við. Flestar konurnar áttu eitthvað um 2-3 börn með honum en engin fleiri en 5. Hamis er sá eini sem er einkabarn móðurinnar. Nema hvað að þegar hann er tveggja ára fer mamma hans með hann til pabbans og stingur sjálf af. Pabbinn bjó þá með tveimur eða þremur konum og nennti ekki að sjá um aukabarn þannig að hann skutlaði honum til ömmunnar og afans. Eða þannig var allavega sagan fyrst þegar hann sagði mér hana. Nú síðast breyttust amman og afinn í systur ömmunnar og manninn hennar. En annars er hann voða lítið að velta sér upp úr því hver er skyldur honum og hver ekki, hann hefur hitt um 10 af systkinum sínum, flest í jarðarförum. Konan hans (þau eru samt ekki gift) býr í London ásamt þremur börnum þeirra. Yngsta barnið er nokkurra mánaða og hann hefur aldrei séð það. Hann bjó ólöglega í London í fimm ár og vann sem leigubílsstjóri með falska kennitölu og falskt nafn. Í London hét hann Moses. Honum var hent heim þegar hann uppgötvaðist en konan fékk að vera af því hún var gengin sjö mánuði á leið. Sex ár liðu þar til hún kom í heimsókn til Úganda með krakkana, annar mundi ekkert eftir pabba sínum og hinn hafði aldrei hitt hann. Sagan er mun lengri og undarlegri, segi hana kannski einhverjum þegar ég kem heim, en þetta er allavega svona grunnurinn. Það eiga sér allir einhverjar undarlegar og sorglegar sögur, en ég held að hans sé sú allra steiktasta.

Það er alveg ferlegt hvað lífið er mikið ströggl hjá langflestum hérna. Og allir hafa kynnst eymd í einhverri mynd. Dauði foreldris, hungur, eiga ekki pening fyrir skólagöngu. Ein á engan að nema ömmu sína, annar er með ör á bakinu eftir að pabbi hans barði hann með svipu þegar hann var lítill. Ein stelpan í skólanum sagði mér frá því í dag að mamma hennar hafi vakið hana með því að lemja hana. Allir eiga einhverjar svona sorgarsögur. Og svo eru allir í endalausu peningaveseni. Ég held ég muni aldrei skilja almennilega hvernig meðalmaðurinn hérna kemst yfirleitt af. Ef ég reyni að spyrja fæ ég einhver loðin svör sem ég botna ekkert í.

Undanfarið hef ég dáldið verið að velta því fyrir mér hvernig fólk talar hérna. Hver einasti Úgandabúi (og þetta eru engar ýkjur) sem ég hef talað við er eins og versti pólitíkus. Fólk á rosalega auðvelt með að snúa út úr og skiptu um umræðuefni. Og ef ég spyr einhverrar spurningar geta þau gefið mér margra mínútna langt svar en ég er enn eitt spurningarmerki og engu nær. Og þá er ég alls ekki að tala um neitt flóknar eða persónulegar spurningar. Bara eitthvað eins og hvað áttu mörg systkini? Eða við hvað vinnurðu? Þetta er alveg merkilegt hvað ég verð auðveldlega ringluð af því að tala við marga hérna. Þetta getur verið alveg ótrúlega fyndið og stundum alveg ótrúelga pirrandi. Kannski er þetta bara einhver menningarmunur, ég veit það ekki. Ég hef aldrei verið fyrir að segja sögur eða svara spurningum í löngu máli, sem passar ekki beint inn í úgandska lifnaðarhætti. Mörgum finnst líka mjög spes að mér skuli finnast gott að vera ein. Satt að segja eyði ég mjög miklum tíma hérna ein. Hangi bara inni í herbergi að pikka eitthvað inn í tölvuna, lesa bók, lita, horfa á bíómynd, hvað sem er. Mér finnst það voða gott til að jafna út þetta brjálæðislega magn af fólki sem alls staðar er í Kampala og nágrenni. Um daginn þurfti ég að hanga utan við eina búð í hálftíma á meðan ég beið eftir Christine vinkonu minni. Fimm manns báðu mig um símanúmerið mitt. Allir æstir í að eiga muzungu vin. Einn maðurinn varð hrikalega sár þegar ég neitaði. Sagði að svona eignaðist maður vini, með því að fá símanúmer hjá ókunnugum. Ég reyndi eitthvað að malda í móinn og þá byrjaði hann að saka mig um að vera of lokuð og köld og að ég vildi ekki kynnast fólki. Endaði svo á því að spyrja hvort ég vildi ekki verða konan hans. Ég lendi nú alls ekki oft í svona köllum, en ef maður er eitthvað illa fyrir kallaður þá getur þetta verið alveg fáránlega pirrandi. Yfirleitt samt bara fyndið.

Held þetta sé orðið gott núna. Setti inn febrúar myndi á feisbúkk um daginn, kíkið endilega á þær ef þið eruð ekki þegar búin að því.

Kossar og knús,

Sara Ben

Brown girl in the ring

Tue, 09 Mar 2010 14:42:27 GMT

Hérna býr fólk sem hefur aldrei séð snjó, aldrei séð sjóinn, veit ekki hver Johnny Depp er, kann ekki að kvekja á tölvu, veit ekki að Afríka er heimsálfa, hefur aldrei heyrt um Hitler.

Í gær var konudagurinn. Frídagur. Er það frídagur heima? Get ómögulega munað það. Ég eyddi deginum með Dinuh, vinkonu minni sem er að vinna í skólanum. Hún hefur átt allt annað en auðvelt líf. Hún hefur oft talað um hvernig lífið hjá henni var í þorpinu. En það er sama hversu margar sögur ég heyri eða hversu mikið ég hugsa um þetta, eymdin og fátæktin er eitthvað sem ég mun aldrei geta áttað mig almennilega á. Hún vinnur alla daga frá morgni til kvölds. Þrífur, eldar, hugsar um krakkana eftir skóla og fram á kvöld, þegar foreldrarnir sækja þau. Og þegar ég segi að hún vinni alla daga frá morgni til kvölds, þá meina ég alla daga frá morgni til kvölds. Ekki að ræða það að hún fái helgarfrí, fékk ekki einu sinni frí um jólin. Svo býr hún líka í skólanum og þarf að byrja að vinna um leið og hún vaknar. Og að auki kemur kerlingarherfan yfirmaðurinn hennar fram við hana eins og skít undir skónum sínum. Og hún fær minna en 5000kr í mánaðarlaun. En í gær var semsé frídagur og hún ákvað að segja truntunni (veit maður á ekki að skrifa illa um aðra, en prófið að eyða degi með þessari kerlingu...) að hún þyrfti að hitta frænda sinn í bænum. Því ef hún hefði sagt henni hvað hún var í alvöru að fara að gera hefði hún aldrei fengið að fara.

Við semsé fórum í bæinn. Ég ákvað að dagurinn skildi heita Dinah's day. Hún borðaði hamborgara í fyrsta skipti, fór í bíó, rúllustiga, notaði svona handþurrkudót sem blæs á hendurnar á manni (?). Við skemmtum okkur alveg konunglega og kerlingu grunaði ekki neitt. Góður dagur.

Ég er aðeins byrjuð að reyna að kenna krökkunum einhverja sniðuga leiki. Um daginn fórum við í ,,Hver er undir teppinu” og í dag fórum við í ,,Stórfiskaleik” og einhverja boltanafnaleiki. Yfirleitt endar allt í brjáluðum öskrum og allir hlaupandi út um allt, en þau hafa voða gaman af þessu. Ég líka, var alveg að missa mig í gleðinni í stórfiskaleik í dag. Þegar við fórum í ,,Hver er undir teppinu” bókstaflega skulfu þau af spenningi (taugaveiklun?) og svo þegar kom í ljós hver var undir teppinu svoleiðis trylltust þau úr gleði, eða hvað sem það var. Annars ræð ég ekkert við þau ef ég er ein. Er alveg týnd þegar kemur að því að fá þau til að þegja. Hefur alveg hvarflað að mér að segja bara ,,I'll beat you,” hóta þeim eins og hinir kennararnir gera í hvívetna. En hingað til hef ég náð að sitja á mér. Þau myndu líka sjálfsagt verða enn trylltari, hlæja úr sér augun af því þau vita að ég myndi aldrei lemja þau. En ég kom sjálfri mér rosalega á óvart núna um helgina. Löng helgi, þrír dagar án þess að kenna. Og ég saknaði þeirra alveg rosalega. Var alveg miður mín að fara heim á föstudaginn þegar ég hugsaði til þess að ég ætti ekki eftir að hitta krakkana í þrjá daga. Hvern hefði grunað? Þau eru mörg svo ótrúlega skemmtileg, önnur ótrúlega mikið pirrandi. Flest eru bæði.

Læt þetta duga, langt síðan ég hef skrifað svona ,,stutt" blogg. Er búin að setja inn myndir frá febrúar, mikið félagslíf þann mánuðinn miðað við myndirnar. Knús til allra, munið að ég elska komment meira en lífið sjálft.

Púður

Sat, 27 Feb 2010 18:32:06 GMT

1. kafli

Mánudagur 22. febrúar.

Í nótt byrjaði að rigna. Og þegar það er almennileg rigning, þá er sko almennileg rigning. Brjálaðar þrumur og eldingar, himininn við það að rifna í sundur og húsið alveg að sligast undan klikkaðri rigningunni. Það hefur rignt annað slagið síðan ég kom hingað en það rignir aldrei lengi í einu. Ég hef einstaka sinnum vaknað við rigningu/þrumur en bara einu sinni verið andvaka í lengri tíma. En ég vaknaði semsé við rigninguna um hálffjögur í nótt, sofnaði mjög fljótlega aftur. Þegar ég vaknaði rigndi enn. Þegar ég fór í vinnuna rigndi enn. Það skemmtilega við rigninguna hér er að hún er lóðrétt og stöðug, ólíkt því sem ég á að venjast. Svo ég nýt þess að geta notað skrautlegu regnhlífina mína. Nema hvað, þegar það er rigning þá dettur allt líf og starfsemi niður. Ég ætlaði að koma við í einni af pínulitlu búðunum á leiðinni í skólann og kaupa mér vatn og safa, en búðirnar voru allar lokaðar. Furðulega lítil umferð var á veginum og örfáir krakkar mættu á réttum tíma í skólann.

Krakkarnir týndust inn einn af öðrum, þó það hafi ekki næstum því allir mætt. Þetta er svo mikið öðruvísi en skólakerfið heima. Allt miklu afslappaðra, í raun kærulausara. Það var lítil sem engin kennsla. Krakkarnir áttu bara að sitja og gera ekki neitt, sem þau gerðu í þrjá eða fjóra tíma. Þau náttúrulega töluðu og fífluðust og einn sprengdi vörina á öðrum, en það var ekkert gert til að hafa ofan af fyrir þeim. Kennararnir sátu og töluðu saman, fylgdust alveg með krökkunum, en ekkert meira en það. Ég sat þarna eins og álka og óskaði þess að ég hefði í mér meira frumkvæði og hugmyndarflug til að gera eitthvað. Aðeins að reyna að virkja krakkana. Það hefur alveg gleymst að setja tjáningu og skapandi hugsun inn í stundatöfluna hjá þeim. Eins og ég skrifaði um síðast, þá er tungumálið þeirra alveg í rugli. Þau skilja flest eitthvað smá í ensku en mjög fá þeirra geta nokkuð tjáð sig, þó ekki sé nema ein eða tvær setningar. Stundum kalla þau á mig, “teacher Sara!” Blaðra svo helling við mig á lúgöndksu (lúganda, veit aldrei hvort maður segir) og ég veit ekki neitt hvað er að gerast. “Can you say it in English? You know I don´t understand luganda.” Þá annað hvort frjósa þau eða segja mér sömu rulluna aftur á lúgöndsku.

Allavega, sem ég sat þarna og reyndi að hugsa hvað ég gæti nú gert sniðugt, þá rakst ég á bókina Green eggs and Ham eftir Dr. Seuss. Á fyrstu blaðsíðunum stóð fátt annað en “I am Sam,” eða “Sam am I.” Tilvalið. Ég pikkaði út þrjá krakka sem mér fannst líklegust til að geta klórað sig fram úr þessu. Niðurstaða mín var eftirfarandi: Þau hafa ekki hugmynd um hvernig á að lesa. Þau kunna stafrófið alveg fullkomlega, bæði á ensku og lúgöndsku. Og þau vita a for apple, b for bag, c for cat o.s.frv. en þegar kom að því að lesa orð sem þau höfðu ekki séð áður, vissu þau ekkert hvaðan á þau stóð veðrið. Þau skulfu líka af stressi. Það er auðvitað pressa að þurfa að sitja einn úti í horni með kennaranum, skil það, en ég held að þau hafi haft einhverjar áhyggjur af því að ég myndi lemja þau ef þau klúðruðu þessu. Ég alveg hrósaði þeim í bak og fyrir og var rosa kát og glöð ef þau rugluðust eitthvað. Um að gera að prófa þó þú sért ekki viss. Er reyndar ekki viss um að þau hafi skilið það sem ég sagði, en ég er nokkuð viss um að boðin hafi komist til skila. Einn stákurinn stafaði fyrir mig orðið Sam. Ess ei em. Vúhhú, duglegur strákur og allt það. Og geturðu núna lesið fyrir mig orðið. Hann hugsaði sig um í smástund og sagði svo: “pussycat.” Valdi bara eitthvað orð af handahófi sem hann hefur lært á lífsleiðinni og vonaði að hann myndi hitta á það rétta. Ekki beint.

Þarna fannst mér ég finna mér tilgang. Er búin að hafa dáldið á tilfinningunni að ég sé ekkert að gera neitt sérstaklega mikið gagn þarna, þó ég viti auðvitað að ég er að hjálpa kennurunum alveg helling og að krökkunum finnst ég megaskemmtileg. Í stuttu máli sagt þá fannst mér ég ekki hafa áhrif á líf neins, ekki eins mikil og ég hefði a.m.k. vonast til að hafa. En þarna sé ég að það er þörf á mér. Þetta eru klárir krakkar sem ættu alls ekki að eiga í miklum vandræðum með þetta, ef bara mér tekst að halda rétt á spilunum og sannfæra konuna sem kennir með mér að þetta sé það sem krakkarnir þurfa á að halda.

Nú hef ég aldrei kennt áður, ekki heldur umgengist krakka ef út í það er farið. En ég finn að þetta á voða vel við mig, þó ég efist um að ég eigi eftir að gera þetta að ævistarfi mínu. Ég er reyndar alls ekki góð í að halda uppi einhverjum aga. Hinn kennarinn er reyndar alltaf þarna líka, svo að það hefur ekkert mikið þurft að reyna á það. En ég finn það alveg að krakkarnir eru farnir að átta sig á því að þau komast upp með meira hjá mér heldur en henni. Ég náttúrulega lem þau ekki, en svo er það líka röddin. Röddin mín á það til að drukkna um leið og það kemur minnsti hávaði. Svo veit ég ekki hvort ég er á einhverri rangri tíðni eða hvort ég kann bara ekki að beita henni rétt, en ef ég reyni eitthvað að byrsta mig, þá skortir allt vald í röddina og krakkarnir taka ekkert mark á því sem ég segi. Nú eða þá að þau bara skilja mig ekki. Það getur náttúrulega líka verið möguleiki.

2.kafli

Síðastliðið laugardagskvöld fór ég á tónleika með frönsku. Þetta voru stórir útitónleikar með Chameleon, einn heitasti popparinn í Úganda. Boby Wine tók líka nokkur lög og svo kom konan hans Bebe Cool og sagði nokkur orð fyrir hans hönd. Bebe Cool. Bebe Cool. Er til harðara nafn? Held ekki. En hann Bebe Cool var skotinn í fótinn um daginn. Bókstaflega. Man ekki eða kann söguna ekki nógu vel, en hann var í einhverjum garði og þar var par að fjölga sér í bíl. Hvort að hann fór eitthvað að skipta sér af eða hvað, man ekki alveg, en þá semsé kom löggimann með sína AK 47 og skaut hann í fótinn. Finnst eins og það hafi verið fleiri en eitt skot en man það ekki. Ég semsé kann þetta sögu mjög illa en finnst samt sem áður eins og hún verði að koma fram. Bebe Cool ætlaði að koma fram á tónleikunum með vini sínum honum Chameleon og mætti á æfingar en svo illa vildi til að hann fékk sýkingu í sárið og þurfti aftur að leggjast inn á sjúkrahús. Dáldið svekkjandi, ég hefði alveg verið til í að sjá Bebe Cool á tónleikum. Á sjálfsagt eftir að sjá hann áður en ég fer. Bebe Cool.

Aftur að tónleikunum. Við áttum von á að þarna yrði allt sneisafullt af muzungu. En við sáum tvo aðra utan við okkur sjálfar. Nokkrum sekúndum eftir að við mætum á svæðið, vippar sér maður að okkur og spyr hvort við viljum ekki koma inn á VIP svæðið. Bara 10.000 kall (685 kr) og matur og drykkir eins og við getum í okkur látið og auk þess sæti uppvið sviðið. Tjahh, ekki slæmt boð það. En hverjum á að treysta og hverjum ekki? Við ákváðum að treysta þessum ekki en þegar við tilkynntum honum það segir hann að það sé í góðu lagi sín vegna að við borgum honum bara eftir á. Nújæja, svo við ákveðum að gerast important. En svo náttúrulega var eitthvað klúður og drykkirnir voru alls ekkert eins og við gátum í okkur látið og hvað þá maturinn. Svo nýi vinur okkar segir bara að við getum sleppt því að borga honum þennan tíuþúsund kall og kaupa okkur drykki fyrir peninginn í staðinn. Ekki nóg með það heldur gefur hann mér fimmþúsund kall að auki. Spes. Hann lét okkur sem betur fer í friði nokkurn veginn allan tímann. Þegar fer að líða á tónleikana kemur hann til mín og spyr hvort ég sé til í að hitta sig á morgun ef hann borgar mér 1000 dollara. Tjahh, veistu nei. Það hvarflaði nú alveg að mér að segja já, ég væri að ljúga ef ég segðist ekki hafa hugsað um það. Þetta yrði allavega mjög easy money. En þá kom ég aftur að spurningunni hverjum á að treysta og hverjum ekki? Þá var svarið nokkuð augljóst.

En við allavega skemmtum okkur konunglega á tónleikunum. Undir lokin var mér að vísu farið að líða eins og í leikhúsinu þarna um daginn, ef einhver man eftir þeim lýsingum. Svo keyrði boda-boda yfir tærnar á mér. Annars eru bodagaurarnir mikið búnir að breytast síðan ég kom hingað. Löggan er greinilega alveg að taka þá í gegn. Þeir eru t.d. farnir að neita að taka tvo í einu og um daginn lét einn mig nota hjálm, svo keyrði hann alveg lúshægt og þegar ég kvartaði hélt hann yfir mér tölu um hvað það væri miklu öruggara að keyra hægt í umferðinni heldur en hratt. Jújú, ekki gat ég þrætt fyrir það.

3.kafli

Peningar. Finnst ég verða að koma inn á þetta málefni. Hérna er gjaldmiðillinn úgandskur skildingur, UGX. Ein íslensk króna var u.þ.b. 14,5UGX þegar ég kom hingað, geri ráð fyrir að þetta sé enn á svipuðu reiki. Semsé hrikalega veikur gjaldmiðill. Miðað við verðlagið á Íslandi er allt hérna nokkurn veginn gefins. En þegar maður hefur enga innkomu í hálft ár eru lágar upphæðir mjög fljótar að breytast í furðulega háar upphæðir. Hérna eru peningar alveg fáránlega afstæðir. Um daginn keypti ég mér eyrnalokka fyrir 5000UGX. Fannst það heldur mikið en ákvað nú samt að láta mig hafa það af því ég var búin að leita að svona eyrnalokkum í dáldinn tíma. Og ég er eins og ég er og hef ekki hugmynd um hvað ég hef gert við þá. Síðast þegar ég sá þá var ég að sína finnsku þá, ætli hún hafi ekki bara tekið þá? Neinei, þeir semsé gufuðu upp áður en ég náði að nota þá einu sinni. Ég var með agalegan móral yfir þessu. Sneri herberginu mínu alveg á hvolf við að leita að þeim og var alveg miður mín þegar ég fann þá ekki. Fimmþúsund kall. Það geta verið margar máltíðir. Fimm taxaferðir í bæinn. Meira en aleiga margra sem ég þekki. Svo hugsaði ég. 5000 úgandskir skildingar eru tæplega 350 íslenskar krónur. Eitthvað sem ég myndi lítið velta mér upp úr heim á klakanum.

Já peningar. Um daginn var ég að segja einhverjum frá því að ég hefði unnið á veitingahúsi fyrir nokkrum árum. Þá að sjálfsögðu var ég spurð hvað ég hefði verið með í laun. Ég hugsaði mig um og ákvað að segja 15.000 UGX sem er um 1000kr. “Oh ok,” var þá sagt. Svo áttaði ég mig og sagði: “per hour.” Viðkomandi hélt að ég hefði verið að tala um vikukaupið mitt. Hérna eru 3000kr ásættanlegt mánaðarkaup. Fyrir að vinna allan daginn, alla daga. Og auðvitað fylgja engin réttindi eða veikindadagar eða neitt svoleiðis. Enginn ellilífeyrissjóður. Ef þú vilt hafa það gott í ellinni þá er eins gott að þú búir til nóg af börnum og treystir svo á að allavega eitt þeirra nenni að hugsa um þig þegar þú er hættur að geta það sjálfur.

Peningar hafa líka mikil áhrif á það hvernig félagslífi fólk lifir. Sá sem á engan pening hefur ekki efni á að borga 69kr í taxa til Kampala á hverjum degi. Hann verður að hanga heima hjá sér. Fyrir þann sem er í vinnu og á smá aukapening þá er það ekki mikið tiltökumál að skella sér út á lífið eða á ströndina og eyða 6000UGX=411kr. En 6000UGX er rosalega mikill peningur fyrir þann sem annars á engan pening. Auðvitað á fólk mismikinn pening heima líka. En það er allt öðruvísi. Ég hef aldrei hugsað um peninga á þann hátt sem ég geri núna. Til að byrja með hafði ég mikið en lúmskt samviskubit yfir því að eiga meiri pening en flestir, ef ekki allir, í kringum mig. Mér leið alveg ferlega þegar einhver spurði mig hvað tölvan mín hafi kostað og ég þurfti að svara því til að hún hafi kostað meira en tvær milljónir UGX. Eða að mánaðarlaunin mín væru mörgum sinnum hærri en árslaun flestra hérna. Svo fékk það líka á mig að ég væri að eyða pening í föt, áfengi, hárgreiðslustofu, nammi, bækur, bangsa, skartgripi og fleiri hluti sem ég þarf alls ekki nauðsynlega á að halda. Og á meðan ég er að spreða í feel-good-hluti handa sjálfri mér er fólk sveltandi allt í kringum mig og hefur ekki einu sinni þak yfir höfuðið. Og hvað er ég að eyða 20.000UGX í að vaxa á mér lappirnar þegar ég gæti frekar gefið einhverjum þennan pening sem gæti notað hann í mat og skóladót handa barninu sínu?

Alls konar hugsanir gerjuðust í kollinum á mér. En í raun get ég bara sagt að svona er lífið. Ég gæti auðveldlega gert sjálfa mig snargeðveika eða drepið mig úr samviskubiti ef ég ætlaði að hugsa svona um hverja einustu krónu sem ég eyði. En ég hef kosið að halda bæði geðheilsunni og lífinu. Svona er þetta bara. Ég get leyft mér ýmsan munað sem aðrir geta ekki leyft sér. Þetta er ekki flóknara en það. Ég varð fyrst vör við hvað það eru virkilega margir heimilislausir hérna þegar ég fór út á lífið með Madi bró fyrir tveimur eða þremur vikum. Klukkan var eitthvað um eitt eða tvö um nóttina og við vorum að labba á einni af aðalgötunum í Kampala. Á gangstéttinni lá maður við mann við mann, bókstaflega. Sumir í strigapokum, aðrir lágu undir plasti á meðan sumir lágu bara þarna með ekkert yfir sér. Og þarna vorum við, í sparifötunum með fulla vasa af peningum (ýkjur sem þjóna tilgangi sögunnar) á leið á djammið. Hræsni? Er það rétta orðið? Kaldhæðni? Nja. En svona er bara lífið. Ég hefði léttilega getað tekið peninginn sem ég var með í veskinu mínu og gefið einhverjum heimilislausum og farið sjálf heim að sofa. Kannski hefði ég bjargað lífi viðkomandi. Kannski hefði hann loks haft efni á að senda hjartveikan son sinn á sjúkrahúsið. Kannski hefði hann hlaupið yfir á næsta bar og keypt sér vodkapela. Hvað veit ég? Svona er lífið.

Laugardagur 27. februar

Hamis hostpabbi minn er loksins kominn heim fra Nairobi! Hann er buinn ad vera thar i um tvo manudi, svo ad eg sa hann i fyrsta skipti nuna a midvikudaginn. Og eg gaeti ekki vera anaegdari med hann. Algjor odlingur og pottthettur naungi. Vill allt fyrir alla gera og finnst rosalega mikilvaegt ad vid deilum ollu, hvort sem thad er gott eda slaemt. Svaka skemmtilegt ad tala vid hann og hann er innilega ahugasamur um allt sem eg segi honum. Eg er svo anaegd ad hann skuli vera loksins kominn heim.

Skolinn gengur agaetlega. Thetta med ad kenna krokkunum ad lesa er alveg hrikalega mikil tholinmaedisvinna, langar oft ad hrista thau ansi duglega. Hef nad ad hemja mig hingad til. I gaer uppgotvadi eg eina stelpu sem kann ad lesa ord sem hun hefur ekki sed adur og virkilega reyndi ad lesa, i stadinn fyrir ad giska bara. Thetta gengur haegt en gengur tho. Og enska er svo ferlega faranlegt tungumal ad lesa! Og svo natturulega kunna thau faest ad tala einhverja ensku, thannig ad thad getur tekid langan tima ad komast i gegnum hvert ord. Tholinmaedi thrautir vinnur allar.

Eg vona ad thid hafid thad gott, styttist i ad eg setji inn nyjar myndir a feisbukk!
Knus,
Sara